“Mijn ex is een narcist!” Een uitspraak die ik vaker hoor in mijn praktijk. Het eerste waar ik naar nieuwsgierig ben, is waarop de uitspraak is gebaseerd. Niet om het verhaal van mijn cliënt in twijfel te trekken, maar om helder te krijgen of we daadwerkelijk te maken hebben met een narcist. Of dat we te maken hebben met iemand die narcistische trekjes vertoont. Nu hoor ik je denken: “Wat is het verschil?”

 

Narcistische trekjes

Narcistische trekjes hebben we allemaal en daar is op zich niets mis mee. We kunnen ons allemaal weleens narcistisch gedragen. Zeker in conflict situaties. Bijvoorbeeld bij een scheiding, wanneer we overmant worden door emoties en waar eigenbelang een grotere rol speelt. Daardoor kan ons beeld ook vertroebelt raken.

Zodra er bedrog in het spel is, bestaat de kans dat er gelogen of zelfs gemanipuleerd wordt. Bewust liegen en manipuleren passen bij narcistisch gedrag, maar zijn niet de enige eigenschappen die onder narcisme vallen.

We hebben allemaal bepaalde eigenschappen die ons kenmerken. Maar ook eigenschappen die zich af en toe manifesteren. Pas wanneer een eigenschap automatisch aanwezig is, spreken we van een persoonlijkheidskenmerk.

Wanneer je narcistische trekken bij je (ex)partner herkent, kun je hem (of haar) niet zomaar bestempelen als narcist. De vraag is of een bepaalde trek onder een eigenschap valt die routinematig aanwezig is en of deze een extreme vorm aanneemt.

Doordat er veel informatie te vinden is over narcisme bestaat het gevaar dat we ineens voor psycholoog gaan spelen en we onze ex(partner) als narcist bestempelen. Doe dat niet. Vertoont je (ex)partner grensoverschrijdend gedrag waar jij je geen raad mee weet, raadpleeg dan een professional, zodat je advies kunt krijgen hoe je hiermee om kunt gaan.

 

Narcistische persoonlijkheidsstoornis

Een narcistische persoonlijkheidsstoornis (NPS) wordt gediagnosticeerd door een psycholoog of psychiater. Om een diagnose te kunnen stellen zal de ‘narcist’ zelf moeten meewerken aan een onderzoek en dat gebeurt vaak niet. ‘Hij mankeert immers niets!’ 😉

Ook als iemand wel gediagnosticeerd is met een narcistische persoonlijkheidsstoornis, wil dat nog niet zeggen dat hij in therapie gaat. De narcist moet intrinsiek gemotiveerd zijn om te veranderen. Vaak zie je dat als hij (lees ook zij) in therapie gaat, ermee stopt zodra het te moeilijk wordt.

Kortom, bewijs dat je daadwerkelijk te maken hebt met een narcist is niet zo makkelijk te krijgen. Toch valt er wel een patroon te herkennen en kenmerken die altijd aanwezig zijn.

 

Hoe handelt een narcist?

Een narcist is over het algemeen charismatisch, welbespraakt, toont interesse en geeft je het gevoel dat je speciaal bent. Hij komt zelfverzekerd over, hoort zichzelf graag spreken en is vaak het middelpunt in een groep. Een narcist gedraagt zich losjes en maakt grapjes (vaak ten koste van iets of iemand). Hij voelt zich superieur ten opzichte van anderen en meent recht te hebben op bepaalde privileges. Een narcist heeft een sterke behoefte aan bewondering en erkenning. Ook heeft hij behoefte aan macht en controle. Wanneer een narcist zijn zin niet krijgt wordt hij boos en gedraagt hij zich onredelijk. Tijdens een conflict zal hij jou de schuld geven van alles wat niet goed ging. Hij is het slachtoffer en jij bent de schuldige. Narcisten zijn zeer berekenend en ijzersterk in het verdraaien van de werkelijkheid. Hoe de buitenwereld hem ziet is heel belangrijk voor hem. Daarom doet hij er alles aan om het perfecte plaatje te creëren.

 

De narcist in een relatie

Is de narcist op zoek naar een relatie, dan gaat hij letterlijk op jacht. Hij ziet jou als zijn prooi. In het begin wordt alles uit de kast gehaald om jou voor zich te winnen. Hierin gaat hij heel geraffineerd te werk. Opgeven is er niet bij. Een narcist gaat door totdat hij zijn zin krijgt. Hij zal je op handen dragen, overladen met cadeaus en complimenten. Doordat hij zo overtuigend is, denk je dat het echte liefde is. Niets is minder waar. Zodra hij je voor zich heeft gewonnen, leer je een ander persoon kennen. Langzaamaan zorgt hij ervoor dat je afhankelijk van hem wordt. Als hij de kans krijgt isoleert hij je zelfs van je vrienden en familie.

Voor de buitenwereld lijkt het alsof jullie het ideale koppel zijn en het ideale leven leiden. Iets om jaloers op te zijn. De werkelijkheid is anders. De complimenten waar hij eerst mee strooide, maken plaats voor kleinerende opmerkingen. Hierdoor ontwikkel je een negatief zelfbeeld. Je zelfvertrouwen daalt naar nul en je loopt continu op je tenen. Want hij controleert je in alles wat je doet. Hij zal er voor zorgen dat je zijn spel meespeelt om het mooie plaatje voor de buitenwereld in stand te houden. Hij manipuleert, bedriegt en is snel jaloers.

Opvallend is dat hij emotionele situaties mijdt. Hij heeft geen empathisch vermogen. Als jou iets naars overkomt, zoals het verlies van een dierbare of ander verlies, zal hij het afdoen als iets onbelangrijks en snel overgaan tot de orde van de dag, alsof er niets gebeurd is.

 

Omgaan met een narcist

Het heeft geen zin om een narcist te confronteren met zijn gedrag. Hij is een ster in het verdraaien van de werkelijkheid. Daarbij is hij zeer overtuigend en gaat hij geraffineerd te werk. Hij zal anderen erbij halen die zijn kant van het verhaal bevestigen. Het beste advies: “Geef de narcist geen munitie”. De narcist doet er alles aan om de macht en controle over jou en je leven te houden.

Zodra je gaat scheiden van een narcist is het van belang je goed te verdiepen in wat er je te wachten staat. Bereid je scheiding goed voor en schakel goede professionals in. Scheiden van een narcist betekent een scheiding met veel conflicten. Dit kan emotioneel zwaar en ingewikkeld zijn. Bewijs dat je (ex)partner een narcist is heb je niet nodig, zolang je je doel goed voor ogen hebt. Zoek hulp zodra je merkt geen controle over je emoties te hebben of wanneer je merkt dat de narcist jou volledig in zijn greep heeft en alles en iedereen om jou heen manipuleert.

 

Wel of geen narcistische ex?

Zoals je hebt kunnen lezen kun je zelf geen diagnose stellen. Herken je je ex niet volledig in het verhaal wat zojuist beschreven is, dan vertoont hij misschien alleen wat narcistische trekken. Ga voor jezelf eens na of deze trekken er zijn sinds jullie scheiding, of dat ze er altijd al waren. Kijk vooral ook naar wat er met jou is gebeurd tijdens jullie relatie.

Is je ex daadwerkelijk een narcist, dan heb je al veel overwonnen om te komen waar je nu bent. Scheiden van een narcist heeft veel impact. Na een destructieve relatie zal je jezelf weer moeten hervinden. Soms kan het jaren duren voordat je echt vrij bent. Bij herstel is begrip belangrijk. Daarom is het fijn gelijkgestemden te vinden die begrijpen wat je doorgemaakt hebt. Ook is het vaak raadzaam professionele hulp te zoeken, zodat je geholpen wordt bij het verwerkingsproces en het weer opbouwen van je leven.

 

Kom je uit een destructieve relatie waardoor je jezelf bent kwijtgeraakt? Dan is het tijd om jouw kracht terug te vinden. Met het ‘Krachtig vooruit-traject‘ werk je aan een positief zelfbeeld.  Hier lees je er meer over…

 

 

*  Vond je dit een leuk en waardevol artikel? Blijf op de hoogte van meer tips en weetjes door mij op Facebook en/of Instagram te volgen.

** Ben je een (hoogsensitieve) alleenstaande 40plusser die het leven weer kleur wilt geven na een scheiding of verlies? Wordt lid van de besloten facebookgroep  Krachtig vooruit na je scheiding of verlies.