Je hebt alles tot in de puntjes uitgedacht. De route, de tijden, wat je meeneemt, waar je gaat eten. En toch voel je die spanning in je lijf. Die onrust die maar niet weggaat, hoe goed je het ook voorbereid hebt.

Misschien herken je dit. Je wordt uitgenodigd voor een feestje en meteen gaan de vragen door je hoofd. Wie komen er allemaal? Hoe laat begint het? Wanneer kan ik weg? Wat moet ik aandoen? Op je werk wil je precies weten wat er van je verwacht wordt voordat je aan een project begint. En als je op reis gaat, staat elke dag al weken van tevoren gepland.

Je denkt dat je jezelf helpt door alles onder controle te houden. Maar eigenlijk zit je gevangen in je eigen hoofd. Je leeft meer in wat komen gaat dan in wat nu is.

In deze blog laat ik je zien waarom de controle loslaten juist helpt om meer rust te vinden. En hoe je kunt leren om aanwezig te zijn in plaats van altijd vooruit te denken.

Wanneer controle je gevangen houdt

Als hoogsensitief persoon krijg je meer prikkels binnen dan anderen. Je brein verwerkt alles diepgaand. Het plaatst informatie in het grote geheel, analyseert risico’s en bedenkt oplossingen. Dat is prachtig. Het zorgt ervoor dat je creatief bent, empathisch en vaak met briljante inzichten komt.

Maar die diepgaande verwerking heeft ook een keerzijde. Je brein wil zich voorbereiden op alles wat komen kan. Het wil verassingen vermijden, ongemakkelijke situaties voorkomen, controle houden. Dus ga je plannen. Organiseren. Nadenken over alle scenario’s.

En voor je het weet, ben je niet meer bezig met het hier en nu. Je bent al mentaal op dat feestje volgende week. Je maakt je zorgen over dat gesprek dat je nog moet voeren. Je denkt na over die reis die pas over twee maanden plaatsvindt.

Hierdoor kun je niet genieten van wat nu is. Je bent er wel, maar niet echt aanwezig. Je luistert naar iemand, maar in je hoofd loop je al drie stappen vooruit. Je zit in een prachtige omgeving, maar je denkt aan wat er nog moet gebeuren.

Die constante focus op de toekomst kost energie. Het houdt spanning in je lijf. Het zorgt ervoor dat je vermoeid raakt, zelfs als er nog niks gebeurd is.

Waarom loslaten zo moeilijk voelt

Je weet waarschijnlijk wel dat al dat plannen en piekeren niet helpt. Misschien heb je al geprobeerd om het los te laten. Om spontaner te zijn. Om niet alles van tevoren uit te zoeken.

Maar het lukt niet. Want zodra je niet plant, voelt het alsof je de grip verliest. Alsof je jezelf blootstelt aan gevaar. Je brein gaat in de weerstand. Het roept dat je wél moet weten wat er komen gaat. Dat je jezelf moet beschermen.

En dus ga je weer plannen. Voorbereiden. Controleren.

Veel methodes die je tegenkomt, zeggen dat je gewoon moet stoppen met piekeren. Dat je positief moet denken. Dat je je gedachten moet vervangen door betere. Maar dat werkt niet. Want hoe meer je probeert om niet te denken aan iets, hoe sterker die gedachte wordt.

Het is alsof iemand tegen je zegt: denk nu niet aan een roze olifant. Wat gebeurt er? Precies. Je ziet meteen een roze olifant voor je.

Hetzelfde gebeurt met je zorgen en je behoefte aan controle. Hoe meer je probeert ze weg te duwen, hoe harder ze terugkomen.

Wat er gebeurt als je blijft vasthouden

Als je blijft proberen om alles onder controle te houden, betaal je een prijs. Je mist momenten. Mooie gesprekken waar je niet echt bij bent. Ervaringen die je niet echt voelt omdat je al met je gedachten ergens anders zit.

Je raakt verder van jezelf verwijderd. Want wie ben je eigenlijk als je altijd bezig bent met wat anderen verwachten, wat er mis kan gaan, hoe je het moet aanpakken? Je leeft volgens een script in plaats van vanuit wat je echt voelt en wilt.

Die spanning blijft in je lijf zitten. Je schouders zijn gespannen. Je adem is oppervlakkig. Je voelt een druk op je borst. En je weet niet meer hoe het voelt om echt ontspannen te zijn.

Daarnaast groeit de angst. Want hoe meer je controle zoekt, hoe groter de angst wordt voor alles wat je niet kunt controleren. En dat is nogal veel in het leven.

De controle loslaten: een andere weg

Maar er is een andere manier. Een manier waarbij je niet vecht tegen je gedachten of probeert ze weg te duwen. Waarbij je leert om anders met ze om te gaan.

Met ACT – Acceptance and Commitment Therapy – leer je hoe je de controle los laat en meer in het hier en nu leeft. Het is een wetenschappelijk onderbouwde therapievorm die je helpt op een nieuwe manier om te gaan met moeilijke gedachten, gevoelens en angsten.

In plaats van ze te vermijden of ertegen te vechten, leer je ze te accepteren. Je richt je aandacht op wat echt belangrijk voor je is. Het doel is om een betekenisvol en vervuld leven te leiden, ondanks de onvermijdelijke pijn en uitdagingen die daarbij horen.

Voor HSP’s is ACT bijzonder effectief. Omdat je makkelijk kunt verzanden in overdenken en het lastig vindt om los te komen van moeilijke gedachten en gevoelens, helpt ACT je om nieuwe vaardigheden te leren. Vaardigheden waarmee je beter met die gedachten en gevoelens kunt omgaan. Waarmee je leert om in het heden te leven in plaats van constant in de toekomst of het verleden.

Je leert dat je niet elke gedachte hoeft te geloven. Dat een gedachte gewoon een gedachte is. Niet de waarheid. Niet een opdracht die je moet uitvoeren. Gewoon woorden in je hoofd.

Je leert dat gevoelens komen en gaan. Dat je ze niet hoeft op te lossen of weg te duwen. Dat je ze kunt voelen zonder erin mee te gaan.

En je leert wat voor jou echt belangrijk is. Wat jouw waarden zijn. Zodat je stappen kunt zetten richting een leven dat bij jou past, in plaats van een leven dat voldoet aan wat je denkt dat moet.

Aanwezig zijn in plaats van vooruit denken

Stel je eens voor hoe het zou zijn als je naar een feestje gaat zonder van tevoren alles te willen weten. Als je jezelf toestaat om te zien wat er gebeurt. Om aanwezig te zijn bij de gesprekken. Om echt te luisteren naar de persoon tegenover je.

Of als je op reis gaat en ruimte laat voor spontaniteit. Voor een omweg die je niet had gepland. Voor een ontmoeting die je niet had verwacht. Niet omdat je onvoorbereid bent, maar omdat je vertrouwt dat je kunt omgaan met wat er komt.

Dat betekent niet dat je nooit meer plant of nadenkt. Het betekent dat je niet meer gevangen zit in de dwang om alles te controleren. Dat je kunt kiezen wanneer plannen nuttig is en wanneer het je tegenhoudt.

Het betekent dat je weer ruimte voelt in je lijf. Dat je adem dieper gaat. Dat je schouders zakken. Dat je aanwezig bent in dit moment in plaats van al mentaal ergens anders.

Maak de eerste stap

De controle loslaten vraagt om nieuwe vaardigheden. Om een andere manier van kijken naar je gedachten en gevoelens. En dat leer je niet in één keer. Het is een proces. Een reis die je stap voor stap maakt.

In mijn traject leer je die vaardigheden. We gaan samen ontdekken wat er gebeurt als je niet vecht tegen je gedachten. Als je leert om aanwezig te zijn in plaats van constant vooruit te denken. Als je gaat leven vanuit wat voor jou echt belangrijk is.

Wil je weten of dit bij jou past? Maak een afspraak voor een verhelderend gesprek. We kijken samen naar waar je nu staat en wat je nodig hebt om weer meer rust en ruimte te voelen.

P.S. Meer over ACT lees je hier >> Acceptance and Commitment Therapy voor HSP’s